Franczyza: co to jest? Jakie są jej zalety i wady?

27.09.2017 AUTOR: Urszula Poszumska

Franczyza to popularna w Polsce forma prowadzenia działalności gospodarczej. Według stanu na 2016 rok i danych Polskiej Organizacji Franczyzodawców, istnieje ponad 1,1 tysiąca firm franczyzowych. Jeszcze kilkanaście lat temu było ich raptem 50. W 2016 roku liczba sieci wzrosła łącznie o 51, bo pojawiło się na rynku 113 nowych filii, ale 62 zakończyły działalność. Skąd taka kariera franczyzy w naszym kraju? Jakie są zalety franczyzy, że przyciąga do siebie osoby pragnące prowadzić własną działalność? Czy są jakieś wady takiego rozwiązania?

Czym jest franczyza?

Franczyza to z francuskiego koncesja. Rzeczywiście ta forma działalności to nic innego jak udzielenie koncesji podmiotowi do korzystania z danej marki innego podmiotu. Ujmując to w prawną definicję, franczyza to stała, długofalowa umowa między niezależnymi przedsiębiorcami, franczyzodawcą a franczyzobiorcą w zakresie udostępnienia marki i/lub pewnej wiedzy na temat danego biznesu. Umowa franczyzy to umowa tzw. nienazwana, czyli nieuregulowana odrębnie w Kodeksie Cywilnym lub w innej ustawie. Konstruuje się ją na podstawie ogólnie znanych zasad swobody zawierania umów. To umowa ograniczona naturą stosunku prawnego, zasadami współżycia społecznego oraz pozostałymi przepisami ustaw. Co w praktyce oznacza zawarcie umowy franczyzy? To udzielnie franczyzodawcy pakietu franczyzowego określonego dokładnie w umowie w zamian za opłaty początkowe oraz opłaty cykliczne, zazwyczaj miesięczne. Franczyzobiorca prowadzi własną działalność gospodarczą w ramach już istniejącej, posiadającej strukturę sieci sprzedaży produktu lub świadczenia usług. Wyróżnia się franczyzy usługową, produkcyjną oraz dystrybucyjną, a także mieszaną łączącą dwie lub więcej rodzajów działalności. Można zawrzeć franczyzę w tzw. węższym zakresie, czyli użyczyć jedynie prawa do używania nazwy marki lub produktu. Szersza forma współpracy obejmuje udostępnienie całego formatu biznesowego firmy: know-how, procesów, inwentarza, a czasem nawet grupy klientów. Najczęściej spotyka się hybrydę tych obu form: franczyzę do praw do marki i formatu biznesowego.

Na czym polega franczyza?

Tyle z teorii, jak to jednak działa w rzeczywistości? Franczyzobiorca podpisuje umowę z franczyzodawcą. Następnie uiszcza wstępną opłatę wejścia do biznesu, tzw. licencję i uzyskuje za nią – w zależności od rodzaju umowy – część albo wszystkie z następujących przywilejów i usług: prawa do nazwy, know-how, wyłączność terytorialną, pakiet szkoleń początkowych, inwentarz, dane klientów, gadżety firmowe, wsparcie techniczne, pomoc przy znalezieniu lokalu, materiały marketingowe i promocyjne. To jednak nie koniec opłat. Aby mieć dalej możliwość korzystania z praw do marki, a czasem też, by mieć stały dostęp do wsparcia merytorycznego czy technicznego, franczyzobiorca musi uiszczać co miesiąc abonament. Licencja kosztuje do kilku do kilkunastu tysięcy złotych, zależy, jaki to biznes i co jest w pakiecie. Abonament to koszt od kilkuset złotych do kilku tysięcy. Podsumowując dotychczasową wiedzę i dodając kilka istotnych punktów, zbierzmy podstawowe zasady współpracy na zasadzie franczyzy. Zatem franczyzodawca:

  1. Jest właścicielem znaku towarowego, marki sieci franczyzy.
  2. Prowadzi działalność już od jakiegoś czasu, przetestował ją, uzyskuje z niej zyski, może wykazać, że jest rentowna.
  3. Przekazuje franczyzobiorcy niezbędne know-how do tego, jak prowadzić biznes.
  4. Przekazuje prawo do prowadzenia działalności pod nazwą jego marki
  5. Przekazuje inne dane, bazę klientów, materiały, które zostały określone w umowie franczyzowej.
  6. Otrzymuje wynagrodzenie za przekazanie powyższych praw
  7. Określa ogólną politykę rozwoju, strategię marketingową całej sieci.

Natomiast franczyzobiorca:

  1. Na podstawie zawartej umowy prowadzi punkt pod szyldem marki franczyzodawcy w ramach własnej działalności gospodarczej.
  2. Finansuje sam otwarcie punktu oraz zakup niezbędnego towaru, materiałów.
  3. Jest właścicielem mienia, które zakupił i które znajduje się w punkcie franczyzowym.
  4. Płaci licencję oraz miesięczną opłatę franczyzową za prawo do korzystania z nazwy marki oraz know-how i inne benefity udzielone przez franczyzodawcę.
  5. Sam określa ceny towarów w swoim sklepie lub punkcie.
  6. Może mieć pewien wpływ na rodzaj asortymentu.

Wszelkie pozostałe zasady współpracy są określone w umowie franczyzy, a instrukcje dotyczące prowadzenia działalności – w podręczniku operacyjnym przekazywanym franczyzobiorcy.

Zalety i wady franczyzy dla franczyzobiorcy

Franczyza pozwala przede wszystkim bardzo szybko zacząć prowadzenie własnego – w jakimś stopniu – biznesu. Już miesiąc lub kilka miesięcy po podpisaniu umowy można ruszać ze swoim punktem. To rozwiązanie bezpieczne – ryzykujemy o wiele mnie niż w przypadku całkowicie samodzielnego biznesu wymyślonego przez nas. We franczyzie działamy w sieci. Możemy liczyć na wsparcie merytoryczne i techniczne centrali albo kontaktować się z innymi franczyzobiorcami, by uzyskać porady. Czujemy się częścią większej całości. Często centrala zapewnia szkolenia, daje też bazę klientów czy inne potrzebne know-how. Dostajemy pakiet, musimy jedynie rozkręcić biznes, dbać o dostawy towaru, jakość usług, dobrą obsługę klienta. Sieć ma już wyrobioną renomę i reputację. Jakie są wady? Po pierwsze ryzyko, że jednak centrala nie wywiąże się w umowy i zostaniemy bez wsparcia. Po drugie, jesteśmy w kwestii marketingowych czy kierunków rozwoju zdani na decyzję centrali. Mamy ograniczone pole działania. To niby nasza działalność gospodarcza, ale jednak pracujemy na dobre imię kogoś innego – właściciela całej marki. Poza tym, jeśli cała sieć będzie mieć problemy, np. wizerunkowe, padnie ofiarą jakiegoś skandalu czy czarnego PR-u, to odbije się to też na naszym punkcie, mimo iż nie zawiniliśmy.

Wady i zalety franczyzy dla franczyzodawcy

Główna zaleta to rozszerzenie sieci o kolejne punkty, nowe rejony geograficzne. Franczyzodawca poprzez umowę z partnerem zyskuje nowe kanały dystrybucji swoich produktów lub usług. Jeśli chodzi o wady to można, tu wymienić trudność kontroli bardzo rozwiniętej sieci oraz ryzyko, że partnerzy okażą się nieuczciwi i nie będą pracować na dobrą renomę marki

Polecane artykuły

Zapisz się do naszego newslettera

Wyślij mi newsletter (Możesz się wypisać w każdej chwili).

email marketing powered by FreshMail
 

Subscribe to our newsletter

Send me your newsletter (you can unsubscribe at any time).

email marketing powered by FreshMail
 

Subscribe to our newsletter

email marketing powered by FreshMail